Herbata jest jednym z najczęściej spożywanych napojów na świecie, a dostępnych jest wiele różnych jej rodzajów. Według źródeł była spożywana w Chinach już około 2700 r. p.n.e. Dziś herbata jest pijana w prawie każdym kraju. Zielona herbata również pochodzi z Chin, z rośliny o nazwie Camellia Sinensis. Biała, czarna i herbata oolong również pochodzą z tej rośliny, przy czym metody parzenia i fermentacji różnią się w zależności od rodzaju herbaty.
Głównymi aktywnymi składnikami zielonej herbaty są katechiny, grupa polifenoli, oraz kofeina. Katechiny te mają silne właściwości przeciwutleniające, które chronią przed substancjami uszkadzającymi komórki (reaktywnymi wolnymi rodnikami). Najbardziej obiecującą z katechin jest EGCG (galusan epigallokatechiny-3).
Polifenole zawarte w zielonej herbacie mogą mieć szereg korzystnych działań na nasz organizm - większość z nich wynika z właściwości przeciwutleniających EGCG.
Promieniowanie UV jest również bardzo ważne dla produkcji witaminy D. W nadmiarze może mieć działanie uszkadzające komórki, promieniowanie UV może także bezpośrednio uszkadzać komórki (poprzez powodowanie, że niektóre cząsteczki wewnątrz komórek pochłaniają nadmiar energii i zmieniają swoją strukturę - fotodimeryzacja) lub wywoływać produkcję wolnych rodników, które dodatkowo uszkadzają komórki. Pierwszą linią obrony przed promieniowaniem UV jest melanina, specyficzna substancja, która zamienia promieniowanie UV w ciepło. Jednak nadmierna produkcja melaniny również wywoła produkcję wolnych rodników, dlatego nasz organizm nie może prawidłowo chronić się przed nadmiernym promieniowaniem UV. Ze względu na właściwości antywolnorodnikowe EGCG zawartego w zielonej herbacie, które mogą pomagać chronić skórę, przeprowadzono kilka badań potwierdzających, że ekstrakt z zielonej herbaty lub suplementacja zielonej herbaty na skórę zmniejsza uszkodzenia skóry spowodowane promieniowaniem UV.
EGCG jest w stanie przenikać przez barierę krew-mózg, która chroni mózg, dzięki czemu może również oddziaływać na układ nerwowy. Badania wykazały, że może stymulować funkcje mózgu - efekt ten był najbardziej znaczący, gdy EGCG, kofeina i L-teanina były łączone - na szczęście zielona herbata jest bogata we wszystkie trzy. Co ważniejsze, EGCG ma również właściwości neuroprotekcyjne, które mogą zmniejszać ryzyko rozwoju wielu chorób neurologicznych (takich jak choroba Alzheimera). Efekt ten wynika z aktywności przeciwutleniającej EGCG oraz jego działania wspomagającego odnowę komórkową (stymulującego autofagię). Podczas autofagii komórki samodzielnie rozkładają uszkodzone elementy, aby zastąpić je nowymi, zdrowymi składnikami komórkowymi.
EGCG wpływa również na komórki odpornościowe, stymulując funkcje wielu z nich - ma znaczący wpływ na komórki Natural Killer (NK). Niektóre komórki odpornościowe rozpoznają intruzów (zakażenie, obce substancje), a komórki NK je neutralizują - można o nich myśleć jak o ochroniarzach. Komórki NK odpowiadają również m.in. za niszczenie komórek nowotworowych. W ten sposób ekstrakt z zielonej herbaty wykazuje także działanie wspierające odporność i przeciwnowotworowe.
Katechiny zawarte w zielonej herbacie są w stanie hamować enzym niezbędny do produkcji cholesterolu, dzięki czemu mogą wykazywać silne działanie obniżające poziom cholesterolu.
Katechiny w zielonej herbacie mogą również wykazywać działanie przeciwdrobnoustrojowe, pośrednio poprzez wzmacnianie odporności i zmniejszanie stanu zapalnego. Bezpośrednio jednak działają uszkadzająco na ścianę komórkową bakterii i wirusów. Działanie zielonej herbaty przeciw nieprzyjemnemu zapachowi z ust można również przypisać jej właściwościom przeciwdrobnoustrojowym.
Witamina C i olej rybi (Omega 3) mogą zwiększać korzyści i skuteczność zielonej herbaty. Kwas askorbinowy (witamina C) wykazuje synergię z EGCG (a także z innym składnikiem herbaty, teaflawiną) w hamowaniu proliferacji gruczolakoraka.[184]
Ponadto ekstrakt z zielonej herbaty wykazuje działanie spalające tłuszcz, którego skuteczność zależy od zastosowanej dawki. Kofeina i efedryna są prawdziwymi spalaczami tłuszczu, zielona herbata może pomagać katechinom działać lepiej (ponieważ obie substancje stymulują produkcję adrenaliny, a ekstrakt z zielonej herbaty wydłuża czas, przez jaki adrenalina pozostaje w organizmie, zanim zostanie rozłożona). Jednak w dłuższej perspektywie zbyt duże spożycie kofeiny prowadzi do adaptacji i w takich przypadkach ani ekstrakt z zielonej herbaty, ani kofeina nie będą działać prawidłowo - należy uważać na dawkę.
Działanie ekstraktu z zielonej herbaty na redukcję tkanki tłuszczowej wykazano w dawkach 400-500 mg. Korzystne efekty zdrowotne mogą być widoczne również przy niższych dawkach (200-250 mg).
Katechiny zielonej herbaty w dziennym spożyciu do 800 mg są uważane za bezpieczne. Należy jednak pamiętać, że suplementy mogą zawierać nawet 600 mg kofeiny, dlatego przed ich przyjmowaniem należy skonsultować się z lekarzem. W jednym z badań stwierdzono również, że 1200 mg EGCG było dobrze tolerowane, jednak odnotowano znaczący wzrost nudności i wymiotów.