Echinacea

Istnieją dwa źródła jeżówki stosowanej w ziołolecznictwie: jeżówka purpurowa (Echinacea purpurea) oraz jeżówka wąskolistna (Echinacea angustifolia). Podobne działanie najczęściej wykorzystuje się i bada właśnie w przypadku jeżówki purpurowej. Jeżówka jest jednym z najczęściej stosowanych ziół, głównie ze względu na jej właściwości wspierające odporność. 

Zawarte w niej substancje aktywne wspierające odporność można podzielić na 4 grupy: alkamidy, glikoproteiny, polisacharydy (węglowodany złożone, skrobia i błonnik) oraz pochodne kwasu kawowego.

Prawie wszystkie związki w układzie odpornościowym są glikoproteinami, dlatego trzeba szerzej wyjaśnić immunostymulujące działanie glikoprotein. 

Alkamidy są charakterystycznym składnikiem korzenia jeżówki, a nowsze badania wykazały, że jeżówka powoduje wykrywalny wzrost alkamidów. Alkamidy mogą również wykazywać właściwości wspierające odporność poprzez oddziaływanie na receptory CB2, które reagują na substancję aktywną konopi (THC). Kilka badań potwierdziło, że układ odpornościowy zwierząt pozbawionych receptorów CB2 nie funkcjonował prawidłowo. 

Polisacharydy zawarte w jeżówce są fermentowane przez „dobre bakterie” przewodu pokarmowego i stanowią dla nich pożywienie, pomagając tym samym wspierać prawidłowy skład flory jelitowej. Zdrowie flory jelitowej ma kluczowe znaczenie dla układu odpornościowego — „dobre” bakterie zastępują infekcje, dlatego flora jelitowa (a także polisacharydy – błonnik, który je odżywia) pośrednio wzmacniają układ odpornościowy.

Pochodne kwasu kawowego (w tym kwas chlorogenowy) występują zarówno w korzeniach, jak i w liściach jeżówki. Związki te wpływają na funkcjonowanie komórek odpornościowych. 

Wiele badań potwierdziło immunostymulujące działanie jeżówki. Najczęściej stosuje się ją w leczeniu różnych wirusowych infekcji dróg oddechowych oraz przeziębień. Jej rola przeciwzapalna jest dyskusyjna, ponieważ układ odpornościowy wykorzystuje komórki zapalne do zwalczania infekcji, więc wiele składników aktywnych jeżówki działa prozapalnie, ale istnieją też substancje przeciwzapalne, które to równoważą.

Nie zaleca się jej osobom z chorobami autoimmunologicznymi — głównym celem leczenia jest bowiem osłabienie układu odpornościowego. Badania wykazały, że zalecana dawka jeżówki wynosi 900–1500 mg dziennie w postaci odwodnionego proszku. Zaleca się także alkoholową nalewkę (z liści i łodygi) w dawce 10 ml dziennie. Jednak przy braku kompleksowych badań nie ma pewności, czy jest to optymalna dawka.

Zazwyczaj przy tych dawkach nie występują skutki uboczne, ale może pojawić się alergia na jeżówkę, najczęściej u osób uczulonych na ambrozję. W ramach reakcji alergicznej mogą wystąpić biegunka, wymioty oraz drapanie w gardle.