Rośliny żyją na Ziemi od milionów lat. Aby przetrwać, wytwarzają różnorodne substancje („biomolekuły”), które zapewniają ochronę przed rozmaitymi czynnikami stresowymi i zmianami klimatu. Dlatego właśnie zioła są badane od tak dawna. Jednym z takich ziół jest kozieradka.
Kozieradka to krótkowieczna roślina z rodziny jaskrowatych. Łacińska nazwa („triagonella”) odnosi się do trójkątnych kwiatów. Liście i nasiona są używane jako przyprawa w różnych potrawach, ale spożywa się je także samodzielnie. W Afryce dodaje się ją do chleba, aby zwiększyć jego wartość odżywczą.
Kozieradka jest dobrze przebadanym ziołem, a badania kliniczne wykazują jej korzystny wpływ na zdrowie. W tym ziole łączy się kilka rodzajów substancji aktywnych. Zawiera saponiny, alkaloidy, polifenole, flawonoidy i kwasy tłuszczowe, które wykazują silne właściwości przeciwzapalne, przeciwzakaźne, antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne, regulujące poziom cukru we krwi oraz obniżające poziom cholesterolu.
Zawartość saponin w kozieradce jest bardzo wyjątkowa, ponieważ zawiera ona unikalną substancję aktywną występującą w bardzo niewielu innych roślinach - diosgeninę. Diosgenina jest prekursorem wielu hormonów. Ponadto kozieradka zawiera fitoestrogeny, które oddziałują na receptor żeńskiego hormonu płciowego (estrogenu), pomagając zrównoważyć poziom hormonów płciowych.
Kozieradka jest również bogata w witaminy z grupy B oraz witaminy A i C. Jej wysoka zawartość błonnika pomaga nawilżać stolec i zapobiegać zaparciom, a także stabilizuje poziom cukru we krwi. Kozieradka jest także wyjątkowa pod względem zawartości błonnika dzięki swojemu unikalnemu składowi błonnika galaktomannanowego (zawierającego stosunek mannozy do galaktozy 1:1), który jest bardziej rozpuszczalny, a więc bardziej nawilżający dla stolca. Aby zrozumieć poprzednie stwierdzenie, trzeba wiedzieć, że błonnik jest bardzo złożoną cząsteczką węglowodanową (wiele cząsteczek cukru jest ze sobą połączonych) i w ten sposób tworzy strukturę, która jest niestrawna dla żołądka. Jest bogaty w kwas oleinowy, linolowy i linolenowy oraz lecytynę (fosfatydylocholinę) pod względem zawartości kwasów tłuszczowych. Większość tych kwasów tłuszczowych ma silne działanie przeciwzapalne, a lecytyna jest również szczególnie korzystna dla funkcji mózgu.
Tak zwany stres oksydacyjny stanowi poważny problem dla ludzkiego organizmu. Wolne rodniki, które powstają wewnątrz organizmu, ale mogą też pochodzić ze źródeł zewnętrznych (toksyn), mogą powodować bardzo poważne uszkodzenia komórek. A to stanowi podatny grunt dla wielu chorób i infekcji. Wolne rodniki odbierają komórkom elektrony, przez co stają się one nieaktywne. Kozieradka wykazuje silne działanie antyoksydacyjne dzięki zawartym w niej polifenolom, kwasom tłuszczowym i witaminom, a badania na ten temat są bardzo liczne. Największą zawartość polifenoli ma łupina nasienna.
Zawiera także kwasy tłuszczowe, saponiny i hydroksyizoleucynę, które wykazują silne działanie przeciwzapalne. Chroni to przed rozwojem chorób autoimmunologicznych, sercowo-naczyniowych i układu nerwowego. Kozieradka zawiera szeroką gamę związków przeciwzapalnych, z których niektóre działają u źródła stanu zapalnego i hamują enzym zwany cyklooksygenazą (enzym odpowiedzialny za produkcję wielu hormonów wywołujących stan zapalny i ból). Są też takie, które zmniejszają ilość hormonów pobudzających stan zapalny lub ich odczuwanie.
Ponadto kozieradka wykazuje działanie przeciwgrzybicze, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe, co zostało potwierdzone w licznych badaniach.
Bardzo interesującym efektem jest również to, że wykazano, iż kozieradka działa regulująco na poziom cukru we krwi, dzięki działaniu diosgeniny regulującemu hormony, przeciwutleniaczom i substancjom przeciwzapalnym obecnym w kozieradce oraz błonnikowi, który spowalnia wchłanianie węglowodanów.
Ponadto ekstrakt z kozieradki może zwiększać poziom testosteronu u mężczyzn z jego obniżonym poziomem. Jeśli więc często czujesz zmęczenie, masz niskie libido i wydaje Ci się, że budowanie mięśni jest niemal niemożliwe - warto wykonać badanie poziomu testosteronu, a przy jego niższym poziomie mogą pomóc naturalne optymalizatory hormonów, w tym ekstrakt z kozieradki.
Dodatkowo badania wykazały, że kozieradka może pomagać kobietom z zespołem policystycznych jajników (PCOS). PCOS to zaburzenie hormonalne związane głównie z nadmiarem męskich hormonów płciowych i insulinoopornością. Jak więc kozieradka może pomóc, skoro przed chwilą wspomniano, że zwiększa poziom męskich hormonów płciowych?
U mężczyzn niski poziom testosteronu jest spowodowany obniżoną aktywnością tzw. enzymu aromatazy, odpowiedzialnego za produkcję wszystkich hormonów płciowych, kozieradka stymuluje jego działanie, ale jeśli działa on prawidłowo (lub nadmiernie, jak w PCOS), nie może już dalej zwiększać swojej aktywności, a jeśli działa nadmiernie, może ją nawet zmniejszyć, powodując oporność. Ponadto w PCOS występuje także wysoki stan zapalny, więc substancje przeciwzapalne mogą poprawiać przebieg tej choroby - kozieradka również wykazuje działanie przeciwzapalne.
Wykazano, że ekstrakt z kozieradki łagodzi nieprzyjemne objawy miesiączki oraz zmniejsza ryzyko niedoboru żelaza - organizm traci dużo żelaza podczas krwawienia menstruacyjnego.
Ekstrakt z kozieradki jest ogólnie uważany za bezpieczny w stosowaniu, choć brakuje literatury dotyczącej konkretnych dawek, przy których może być skuteczny. Osoby uczulone na ciecierzycę powinny zachować szczególną ostrożność, ponieważ kozieradka może również wywoływać reakcje alergiczne, a ekstrakt nie jest zalecany kobietom w ciąży ani karmiącym piersią, choć kozieradka jako żywność nie stanowi problemu.
Zalecana dawka ekstraktu wynosi od 500-200 mg. Im niższa masa ciała, tym mniej wystarczy, im wyższa, tym więcej potrzeba.