Buzdyganek naziemny (łac.: Tribulus Terrestris) występuje głównie w południowej Afryce, Australii, Indiach i Europie. Wiele buzdyganka można spotkać także na Węgrzech — to kolczasta, mała roślina, która potrafi być bardzo uciążliwa podczas jazdy na rowerze. Buzdyganek naziemny jest rośliną płożącą o charakterystycznym kolczastym owocu, który znajduje zastosowanie lecznicze.
Owoc buzdyganka jest również wykorzystywany w tradycyjnej medycynie chińskiej, japońskiej i bułgarskiej, a także w indyjskiej ajurwedzie.
Tribulus zawiera szeroką gamę substancji czynnych, w tym saponiny oddziałujące na układ hormonalny, przeciwutleniające i przeciwzapalne flawonoidy, garbniki oraz polifenole.
Spośród saponin główną substancją czynną buzdyganka jest protodioscyna.
Sama protodioscyna ma bardzo niską biodostępność, jednak w połączeniu z różnymi substancjami czynnymi (i innymi saponinami) obecnymi w buzdyganku, jej przyswajalność wzrasta. Wynika to z tego, że dzięki szczególnym właściwościom saponin pomagają one w przenikaniu różnych substancji przez ścianę komórkową.
Choć buzdyganek jest najbardziej znany ze swojego wpływu na testosteron i libido, ma także silne właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i regulujące poziom cukru we krwi, pomagając zwalczać różne infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze, a także wykazując ogólnie prozdrowotne działanie.
Przyjrzyjmy się nieco dokładniej jego wpływowi na testosteron i popęd seksualny — czy badania rzeczywiście potwierdzają jego reputację?
Przeprowadzono wiele badań na zwierzętach i badań klinicznych, aby to ocenić. Badania na zwierzętach przyniosły bardzo interesujące wyniki: poziom testosteronu wzrósł zarówno u zdrowych zwierząt, jak i u zwierząt z niskim poziomem testosteronu. Badania kliniczne (u ludzi) wykazały nieco bardziej jednoznaczne rezultaty.
Badania kliniczne u mężczyzn mają dwa główne cele:
- Sprawdzenie, czy przyjmowanie ekstraktu z buzdyganka poprawia objawy impotencji.
- Sprawdzenie, czy ekstrakt z buzdyganka zwiększa poziom testosteronu?
Co bardzo interesujące, w większości badań ekstrakt z buzdyganka poprawiał libido, zwiększał pożądanie seksualne, a także prowadził do wzrostu masy mięśniowej i napięcia mięśniowego, jednak w większości badań poziom testosteronu nie zmieniał się istotnie. Odpowiedź na to tkwi w działaniu IGF-1. Nasz organizm może wykorzystywać dostępny testosteron do produkcji insulinopodobnego czynnika wzrostu (IGF-1), który — jak sama nazwa wskazuje — działa jak hormon wzrostu, zwiększając masę mięśniową, a odpowiedni poziom IGF-1 jest silnie powiązany z popędem seksualnym i wykazuje także działanie regulujące poziom cukru we krwi.
Działanie przeciwutleniające buzdyganka dodatkowo wzmacnia wpływ na libido, ponieważ stres oksydacyjny wiąże się z ryzykiem impotencji.
Ogólnie rzecz biorąc, nie musi on koniecznie skutkować wzrostem poziomu testosteronu, ale może zwiększać libido, pożądanie seksualne, masę mięśniową i napięcie mięśniowe dzięki swojemu wpływowi na hormon IGF-1. Może przynieść korzyści każdemu, kto chce zyskać trochę dodatkowej masy mięśniowej lub osiągać lepsze wyniki zarówno na siłowni, jak i w sypialni.
Średnia dawka owocu buzdyganka wynosi 250–1000 mg. Brakuje wystarczających danych, aby wyciągnąć jakiekolwiek wnioski dotyczące bezpieczeństwa ekstraktu — dostępne są jedynie pojedyncze doniesienia przypadków. Dlatego ważne jest, aby trzymać się dawek stosowanych i potwierdzonych w badaniach (250–1000 mg).