Funkcjonowanie naszego organizmu jest zależne od wielu hormonów. Nasza równowaga hormonalna to powiązany ze sobą system, w którym hormony oddziałują na siebie nawzajem oraz na różne komórki. Aby pełnić określoną funkcję życiową (na przykład trawienie), wiele różnych hormonów musi współpracować.
Żeńskie hormony płciowe są wytwarzane w jajnikach (ale również komórki tłuszczowe uczestniczą w ich produkcji). Podczas owulacji estrogen (hormon pęcherzykowy) jest produkowany – hormon odpowiedzialny za rozwój żeńskich dróg rodnych, rozwój narządów rozrodczych oraz odbudowę endometrium. Główne estrogeny to estradiol i estriol. Poziom estrogenu wpływa na zdrowie kości, a jego niski poziom zwiększa częstość występowania złamań. Poziom estrogenu sprawia, że organizm kobiet magazynuje więcej tłuszczu niż u mężczyzn. Odgrywa on również rolę w śnie i wydalaniu moczu.
Progesteron (hormon ciałka żółtego), którego funkcją jest przygotowanie błony śluzowej macicy, odbudowywanej podczas cyklu, do przyjęcia komórki jajowej. Progesteron jest niezbędny do zajścia w ciążę, a jego niski poziom wiąże się z ryzykiem niepłodności i poronienia. Progesteron odgrywa także rolę w układzie odpornościowym i równowadze insulinowej.
Ponadto te dwa hormony mają również inne, odmienne działanie. Bardzo ważne jest zachowanie właściwej równowagi między estrogenem a progesteronem.
Jeśli poziom estrogenu jest zbyt wysoki w porównaniu z progesteronem - może to być również wynikiem zbyt niskiego poziomu progesteronu - mówimy wtedy o dominacji estrogenowej.
Objawy dominacji estrogenowej:
- Bolesne, obrzęknięte piersi
- Nieregularne cykle menstruacyjne
- Problemy z tarczycą
- Endometrioza
- Wzdęcia
- Bóle głowy, migreny, zmęczenie
- Zimne dłonie i/lub stopy
- Wypadanie włosów
- Spowolniony metabolizm, przyrost masy ciała
- Pobudzenie
- Obniżone libido
- Wahania nastroju i depresja
- mgła mózgowa lub osłabiona pamięć
- Guzy
- PMS (zespół napięcia przedmiesiączkowego)
Leczeniu dominacji estrogenowej mogą pomóc zioła zawierające fitoestrogeny, które wykazują działanie antyestrogenowe. Należą do nich korzeń pochrzynu, gorzknik kanadyjski (rhodiola), ostropest plamisty, rumianek i mniszek lekarski.
Fitoestrogeny to związki występujące w naturze, które mają podobną strukturę do estrogenu. Istnieje wiele takich fitoestrogenów (flawonoidy, izoflawonoidy, lignany, ginsenoidy itp.). Fitoestrogeny mogą działać wspierająco na estrogen, ale także antyestrogenowo. (Nie wszystkie zioła zawierające fitoestrogeny będą jednak dobre do leczenia zarówno wysokiego, jak i niskiego poziomu estrogenu).
Natomiast sztuczne ksenoestrogeny są konsekwencją uprzemysłowienia - pochodzą z tworzyw sztucznych, produktów w sprayu, konserwantów i innych źródeł. Ksenoestrogeny, w przeciwieństwie do fitoestrogenów, są rozkładane w naszym organizmie - w tkance tłuszczowej. Może to w dłuższej perspektywie zaburzać równowagę hormonalną. To jeden z powodów, dla których ważne jest unikanie ksenoestrogenów. Tkanki tłuszczowe zwierząt również magazynują ksenoestrogeny, dlatego jeśli możesz, jedz mięso od zwierząt hodowanych na farmie.
Ekstrakt z maca zawiera substancje czynne (zwane sterolami), które oddziałują na podwzgórze i przysadkę mózgową w naszym mózgu. Te dwa obszary mózgu odpowiadają za produkcję wielu hormonów, wpływając na ich równowagę. W ten sposób maca może pomóc w zrównoważeniu proporcji estrogenu i progesteronu.