Aloes vera (łac.: Aloe barbadensis iller) to zielona roślina zielna o charakterystycznym, błyszczącym żółtym kwiecie. Rośnie głównie w Południowej Afryce, Azji i regionie Morza Śródziemnego. Nazwa wywodzi się z arabskiego słowa „Allaeh”, oznaczającego błyszczącą, gorzkawą substancję, oraz z łacińskiego słowa Vera, oznaczającego prawdziwy. Istnieje kilka gatunków aloesu, ale to Aloe vera jest najważniejszy ze względu na swoje korzyści zdrowotne.
Galaretowaty sok z rośliny Aloe vera jest szeroko stosowany w medycynie i branży kosmetycznej. W medycynie tradycyjnej używa się go do leczenia schorzeń skóry (oparzeń, skaleczeń, egzemy, stanów zapalnych). Badania wykazały, że ma właściwości wspomagające odporność, przeciwnowotworowe, antyoksydacyjne oraz ochronne dla układu trawiennego i sercowo-naczyniowego.
Aloe Vera zawiera ponad 75 różnych aktywnych składników, w tym:
- Witaminy A, B12, C i E: niezbędne do życia, biorą udział w wielu procesach biologicznych, a ich niedobór może prowadzić do wielu chorób i problemów.
- Enzymy trawienne (amylaza, katalaza, peroksydaza): pomagają rozkładać różne składniki odżywcze (węglowodany, tłuszcze i białka).
- Minerały (cynk, miedź, selen i wapń): niezbędne składniki odżywcze, podobnie jak witaminy. W ich braku może rozwinąć się wiele chorób i powikłań.
- Błonnik (zwany glukomannanem): złożony węglowodan, który pomaga odbudować florę jelitową i działa hamująco na apetyt.
- Aloina i emodyna
- Kwasy tłuszczowe, sterole (lupeol i kampesterol)
- Hormony roślinne: auksyny i gibereliny
- Inne (kwas salicylowy, ligniny i saponiny)
Jednym z charakterystycznych aktywnych składników Aloe Vera jest emodyna, która ma szereg korzyści zdrowotnych, w tym właściwości przeciwnowotworowe, przeciwzapalne, antyoksydacyjne, ochronne dla wątroby i przeciwzakaźne. Jednak przy długotrwałym spożywaniu w nadmiernych ilościach może działać odwrotnie.
Lupeol jest triterpenem, bardzo silną substancją przeciwzapalną, która hamuje główne szlaki stanu zapalnego.
Aloina, naturalny środek przeczyszczający, jest stosowana w leczeniu zaparć. Wpływa na perystaltykę jelit. Aloina występuje w tzw. lateksie aloesowym, gorzkim płynie znajdującym się na wewnętrznej powierzchni kory. Przedawkowanie tej substancji czynnej może prowadzić do biegunki i bólu brzucha. Większość skutków ubocznych aloesu wiąże się z przedawkowaniem części lateksowej, ponieważ aloina może powodować skurcze ściany macicy, dlatego produktów z aloesu nie należy spożywać w czasie ciąży.
Kampesterol, fitosterol, jest związkiem roślinnym o strukturze podobnej do cholesterolu. Ponieważ konkuruje z cholesterolem, wykazuje działanie obniżające jego poziom i może chronić przed wieloma chorobami układu sercowo-naczyniowego. Kampesterol jest prekursorem anabolicznego sterydu boldenonu, który ma silne działanie wzrostowe (anaboliczne). Ilość obecna w aloesie jest znikoma pod względem budowy mięśni, ale obecność kampesterolu wyjaśnia jego działanie wspomagające gojenie ran. Może stymulować wzrost nowych komórek zastępujących uszkodzone komórki.
Auksyna i giberelina to hormony wzrostu roślin; badania wykazały, że mogą hamować proliferację i wzrost komórek nowotworowych. Uważa się, że efekt ten wynika z tego, iż stymulują enzym rozkładający białka, biorący udział w cyklu komórkowym.
Ligniny są jednym z głównych składników ściany komórkowej roślin, tzw. biopolimerami (w których wiele małych związków ligninowych jest ze sobą połączonych), i odgrywają istotną rolę w rozwoju roślin. Są również silnymi antyoksydantami i mogą chronić ludzki organizm przed wieloma chorobami.
Saponiny obejmują wiele związków, takich jak niektóre triterpeny i sterole (związki podobne do cholesterolu). Ponieważ obejmują tak wiele związków, ich działanie jest szerokie. Badania wykazały, że saponiny mają właściwości wspierające odporność i przeciwnowotworowe, mogą obniżać poziom cholesterolu, a także mogą regulować poziom glukozy we krwi.
Jak widać, Aloe vera zawiera bogactwo aktywnych składników. Jej właściwości wspomagające wzrost i przeciwzapalne mogą wspierać gojenie ran zewnętrznych i leczenie infekcji, a także poprawiać stan egzemy. Uważa się ją za bezpieczną do stosowania zewnętrznego.
Jako suplement diety może poprawiać problemy trawienne, sercowo-naczyniowe i skórne, cukrzycę, a także może wykazywać działanie przeciwnowotworowe i przeciwzapalne.
Jednak wewnętrznie badania dotyczące bezpiecznych dawek są niespójne, ze względu na działania niepożądane wynikające z zawartości aloiny i hormonów wzrostu roślin, a przy spożyciu w nadmiernych ilościach może działać odwrotnie, nasilając stan zapalny i kancerogenność. Dlatego lateks stosuje się wewnętrznie jedynie przez krótki czas.
Wykazano, że jego żel jest najbezpieczniejszy przy stosowaniu wewnętrznym. Przed użyciem jakiegokolwiek preparatu z aloesu należy jednak skonsultować się z lekarzem.